Afghanistan en de partij

In één ding had Jolande Sap gisteren in het debat over de politiemissie naar Kunduz ontegenzeglijk gelijk: er is geen simpel nee, en er is geen simpel ja.
Zelf denk ik dat ik alles afwegende toch op een Nee zou zijn uitgekomen. De inbedding in de NAVO-strategie en het meesturen van de F16's maken dat het een militaire, of in ieder geval militair ingekaderde missie blijft.
Maar ik kan heel ver meegaan in de argumenten om uiteindelijk voor de missie te stemmen. Met de toezeggingen die GroenLinks heeft afgedwongen is er de kans een verschil te maken. Door er aan bij te dragen dat politiemensen leren lezen en schrijven; dat er aandacht wordt besteed aan mensenrechten en het tegengaan van corruptie; dat er trainingen worden gegeven door politiemensen in plaats van door militairen.

Op de oorspronkelijke plannen voor de missie was er misschien een gemakkelijk nee geweest; op de plannen zoals die er nu liggen is dat er - mede gezien het verkiezingsprogramma van GroenLinks - niet. Ik heb respect voor de fractie die een gewetensvolle afweging heeft gemaakt. Ik heb er ook respect voor dat er daarbij ruimte was voor een afwijkend standpunt voor Ineke van Gent; en vanzelfsprekend heb ik respect voor dat afwijkende standpunt (zoals gezegd, ik kom alles afwegende nog steeds tot een Nee).

Ik vind het dan ook erg jammer en onterecht dat er nu binnen de partij zoveel ophef ontstaat over de gemaakte keuze, en over het partijleiderschap van Jolande Sap. Inhoudelijk debat: prima; niets liever, en we hebben laten zien dat we dat doen binnen GroenLinks. Elkaar uitmaken voor rechts en machtswellustig vind ik echter volstrekt onterecht.
Het is niet het afgewogen oordeel over de politiemissie naar Kunduz dat de partij het meeste schaadt, maar de interne polarisatie die hierover nu aan het ontstaan is.

Afghanistan

Net als bij veel GroenLinksers is mijn eerste gevoel bij de voorgestelde trainingsmissie naar Afghanistan: niet doen. De situatie is onveilig, het is voor meer dan de helft een operatie van militairen, en het is maar de vraag of er wat bereikt gaat worden. Bovendien zijn er waarschijnlijk zinvoller dingen te doen voor de wederopbouw van Afghanistan, en mag deze missie wat mij betreft in ieder geval niet uit ontwikkelingssamenwerkingsgeld betaald worden.
Maar moet GroenLinks op basis van dergelijke gut-feelings van de leden een beslissing nemen, of is het zaak om het voorstel serieus te bekijken en alle voors en tegens tegen elkaar af te wegen?
Wat mij betreft het laatste. Ik vind het dan ook goed dat de Tweede Kamer fractie heeft aangegeven het voorstel uitgebreid te zullen bekijken, en pas na een hoorzitting een beslissing te zullen nemen.

Omdat ik momenteel bezig ben met een project rond de evaluatie van de Nederlandse mensenrechteninzet in het buitenland, zit mijn hoofd vol met evaluatievragen en -criteria. Misschien aardig om deze ook eens op voorhand toe te passen op de voorgestelde Afghanistan missie.
Een belangrijke vraag bij evaluaties is die naar de relevantie: in hoeverre komen de doelstellingen van het project tegemoet aan de behoeften van de verschillende stakeholders? In dit geval levert dat de vraag op: in hoeverre (en hoe) draagt deze missie bij aan blijvende veiligheid en ontwikkelingskansen van de burgers van Afghanistan?
De tweede vraag is die naar de effectiviteit: in hoeverre zijn de doelstellingen van het project daadwerkelijk bereikt? Vertaald naar de missie: is er een reële kans dat de doelstellingen van het project daadwerkelijk worden gehaald: zal het beoogde aantal politiemensen worden getraind, en misschien nog belangrijker, zullen de Afghaanse burgers profiteren?
Ook de doelmatigheid is een aandachtspunt: worden de beoogde doelen op een zo efficiënt mogelijke manier bereikt; worden de beschikbare middelen optimaal benut?
Bij de vraag naar de impact van een project gaat het om de wat verder gelegen effecten van de interventie. Daarbij kan het gaan om de bedoelde effecten (in lijn met de doelstelling), maar ook om onbedoelde effecten, die zowel positief als negatief kunnen zijn. Dit lijkt me voor een eventuele Afghanistan missie een heel belangrijke vraag. Slachtoffers aan deze of gene zijde vormen zo'n mogelijke onbedoeld effect, of polarisatie van de situatie.
Een niet onbelangrijke vraag is ook die naar de duurzaamheid van de effecten: is het waarschijnlijk dat de positieve effecten van het project ook na de projectperiode gecontinueerd zullen worden? Aspecten die daarbij een rol spelen zijn de politieke situatie en het commitment van de machthebbers ter plekke, de beschikbare capaciteit (in geld, mensen en technische middelen), socio-culturele aspecten, waaronder draagvlak bij en betrokkenheid van de bevolking, organisatorische inbedding, en economische haalbaarheid (zullen op de lange termijn de opbrengsten opwegen tegen de kosten).

Zonder nadere informatie kan ik niet alle vragen beantwoorden voor de voorgestelde Afghanistan missie. Mijn gut-feeling zegt wel dat de antwoorden mijn meest basale gut-feeling zullen bevestigen; ik ben niet zo optimistisch over wat we mogen verwachten aan relevantie, effectiviteit, doelmatigheid, effecten en duurzaamheid.

En zoals ik zei: ik denk dat er zinvoller projecten denkbaar zijn in Afghanistan; projecten die misschien wat minder flitsend zijn in de categorie toys for boys, maar wel beter scoren op de hiervoor genoemde criteria. Projecten op het gebied van wederopbouw, ontwikkelingssamenwerking en mensenrechten. Projecten die zonder problemen met OS-geld betaald kunnen worden.

En het trainen van Afghaanse politie-agenten? Misschien moeten we eens serieus kijken naar het SP-idee om die agenten hier in Nederland te trainen. Veilig, en een stuk kostenefficiënter. Denkt mijn gut-feeling.